Định hướng này đặt yêu cầu phát triển nuôi biển không chỉ ở sản lượng mà còn ở phương thức tổ chức sản xuất, chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết.

Theo Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, phát triển nuôi biển được đặt trong định hướng ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng không gian biển và phát triển bền vững.

Tại Quảng Ninh, yêu cầu chuyển đổi vật liệu sử dụng trong nuôi trồng thủy sản cũng được đặt ra từ sớm. Địa phương đã ban hành quy định, quy chuẩn về vật liệu sử dụng làm phao nổi trong nuôi trồng thủy sản lợ, mặn, theo hướng thay thế các vật liệu không còn phù hợp.

Dự án nuôi cá song (cá mú trân châu) bằng lồng HDPE trên biển Quảng Ninh đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm. (Ảnh: Đức Dương)

Giao biển gắn với tổ chức lại nghề nuôi

Việc giao khu vực biển cho tổ chức, cá nhân nuôi trồng thủy sản là một trong những cơ sở để từng bước đưa hoạt động nuôi biển vào nền nếp, tạo điều kiện cho các chủ thể đầu tư, tổ chức sản xuất và hình thành các vùng nuôi tập trung.

Cùng với công tác quy hoạch, giao khu vực biển tiếp tục được triển khai, lũy kế đến ngày 31/8/2026, Quảng Ninh đã giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản cho 57 tổ chức, với tổng diện tích 4.692,19 ha và 807 cá nhân, với tổng diện tích 517,66 ha theo thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã.

Thời gian qua, việc giao khu vực biển được xác định không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn tạo điều kiện thu hút đầu tư, phát triển vùng nuôi theo hướng công nghiệp, hiện đại.

Cùng với việc xác lập khu vực nuôi, yêu cầu chuyển đổi vật liệu cũng được Quảng Ninh đặt ra. Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với môi trường, an toàn sản xuất và khả năng chống chịu của hệ thống nuôi trước điều kiện thời tiết trên biển. Trong quá trình đó, mô hình nuôi cá song (mú trân châu) bằng lồng HDPE là một ví dụ về việc đưa tiến bộ kỹ thuật vào thực tế sản xuất.

Dự án “Xây dựng mô hình nuôi cá song (mú trân châu) bằng lồng HDPE trên biển đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm” thuộc Chương trình Khuyến nông Trung ương giai đoạn 2025-2027, được triển khai tại Quảng Ninh và Hải Phòng.

Tại Quảng Ninh, ngày 11/6/2025, Trung tâm Khuyến nông Quảng Ninh tổ chức thả giống mô hình tại Bản Sen, Vân Đồn. Mô hình có quy mô 315m³, mật độ 20 con/m³, tương đương 6.300 con cá giống. Các hộ tham gia được hỗ trợ 70% kinh phí đầu tư giống, thức ăn công nghiệp và chế phẩm sinh học, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, quản lý đàn cá và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Kết quả đánh giá mô hình năm 2025 cho thấy tỷ lệ sống của cá đạt 75,8%, năng suất bình quân khoảng 17kg/m³; cá thu hoạch có khối lượng bình quân hơn 1,1kg/con. Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, hiệu quả kinh tế của mô hình cao hơn phương thức nuôi truyền thống trong phạm vi đánh giá của dự án.

Bước sang năm 2026, mô hình tiếp tục được triển khai tại khu đảo Tây Hoi, đặc khu Vân Đồn. Ngày 29/4/2026, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý Bảo vệ, phát triển rừng Quảng Ninh tổ chức thả 4.410 con cá song giống trên quy mô 220,5m³ lồng. Hộ tham gia được hỗ trợ 70% kinh phí đầu tư con giống, thức ăn và chế phẩm sinh học.

Việc sử dụng HDPE trong mô hình không chỉ là thay đổi vật liệu làm lồng. Quy trình nuôi còn gắn với quản lý con giống, thức ăn, môi trường, an toàn sinh học, ghi chép nhật ký và truy xuất nguồn gốc theo VietGAP. Qua đó, người nuôi được tiếp cận phương thức sản xuất có quy trình và kiểm soát các yếu tố đầu vào, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào kinh nghiệm.

Từ thực tế triển khai tại Quảng Ninh, việc phát triển nuôi biển bền vững cần được thực hiện đồng bộ từ quản lý, giao khu vực biển, lựa chọn vật liệu, kiểm soát môi trường đến ứng dụng công nghệ, bảo đảm an toàn thực phẩm và liên kết tiêu thụ.

Trong chuỗi đó, HDPE là một giải pháp về vật liệu; mô hình nuôi cá song là trường hợp cụ thể để chuyển giao tiến bộ kỹ thuật; còn hoạt động khuyến nông tạo cầu nối giữa cơ quan quản lý, cán bộ kỹ thuật và người nuôi.

Việc tiếp tục hoàn thiện các mô hình, đánh giá kết quả qua từng vụ nuôi và phù hợp với điều kiện thực tế sẽ là cơ sở để Quảng Ninh từng bước phát triển nuôi biển theo hướng công nghệ cao, giảm tác động môi trường, nâng cao giá trị sản phẩm và sử dụng hiệu quả không gian biển.