Những chuyến tàu ra khơi đến khát vọng làm giàu từ biển

Trao đổi với Lao Động, ông Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, nguồn lợi thủy sản tự nhiên là tài nguyên có giới hạn và khả năng phục hồi phụ thuộc rất lớn vào cường độ khai thác, môi trường sống và điều kiện sinh sản. Trong khi đó, áp lực từ hoạt động khai thác, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm một số hệ sinh thái đang đặt ra yêu cầu phải quản lý chặt chẽ hơn việc khai thác nguồn lợi.

Theo ông Luân, cần đặc biệt bảo vệ các vùng ven bờ, cửa sông, đầm phá và khu vực sinh sản, ương dưỡng; kiểm soát cường lực khai thác, loại bỏ phương thức hủy diệt, tận diệt. Song song với đó là tạo điều kiện để ngư dân chuyển đổi sang nuôi trồng, nuôi biển và các hoạt động kinh tế biển phù hợp.

"Mục tiêu cuối cùng là không khai thác vượt quá khả năng phục hồi của nguồn lợi, bảo đảm nguồn lợi được tái tạo, nghề cá có thể duy trì lâu dài và sinh kế của cộng đồng ngư dân được bảo đảm. Đây cũng là nền tảng để ngành thủy sản chuyển từ phát triển dựa nhiều vào khai thác tài nguyên tự nhiên sang phát triển theo hướng xanh, có trách nhiệm và bền vững hơn", Cục trưởng Trần Đình Luân nói.

Nếu khai thác tự nhiên phải từng bước giảm áp lực, một trong những không gian tăng trưởng lớn nhất nằm ngay trên mặt biển, đó là nuôi biển.

Việt Nam có đường bờ biển dài, nhiều vũng vịnh, đảo và vùng nước phù hợp để phát triển cá biển, nhuyễn thể, tôm hùm, rong biển cùng nhiều đối tượng có giá trị kinh tế. Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất hiện nay là nuôi biển còn nhỏ lẻ, phân tán, chưa hình thành được chuỗi giá trị đồng bộ và đủ lớn để phát triển theo hướng công nghiệp.

Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 300.000 héc ta nuôi biển, sản lượng 1,45 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu 1,8-2 tỉ USD. Đây là quy mô đủ lớn để nuôi biển không còn chỉ được nhìn như một nghề của cư dân ven bờ, mà có thể hình thành một ngành sản xuất công nghiệp.

Nghị quyết 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành đã đưa mục tiêu này đi xa hơn, là đến năm 2030, giá trị sản xuất nuôi biển được đặt mục tiêu tăng bình quân 8% mỗi năm, chiếm 15% tổng giá trị sản xuất thủy sản.

Như vậy, câu chuyện nuôi biển tương lai không đơn giản là đưa những lồng bè không truyền thống ra xa bờ hơn. Phía sau một lồng cá công nghiệp phải là giống tốt, thức ăn, quan trắc môi trường, công nghệ chống bão, bảo hiểm, logistics, cảng dịch vụ, chế biến và thị trường.

Theo Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và mở cơ hội quy hoạch thủy sản theo quy mô vùng. Nuôi biển, cảng cá, khu neo đậu, chế biến và logistics có thể được bố trí đồng bộ hơn, qua đó thu hút doanh nghiệp đầu tư công nghệ cao, AIoT, tự động hóa và mở thêm cơ hội chuyển đổi nghề cho ngư dân ven bờ.

Và để nuôi biển thực sự trở thành một ngành công nghiệp, chúng ta cần chuyển từ phát triển từng mô hình riêng lẻ sang tổ chức lại không gian và chuỗi giá trị nuôi biển; đẩy nhanh giao khu vực biển, hoàn thiện hạ tầng, ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư dài hạn, liên kết với người dân.

Đồng thời, phải hình thành chuỗi liên kết từ con giống, thức ăn, nuôi trồng, thu hoạch, chế biến, logistics đến thị trường, gắn với chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh.

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư đã và đang phối hợp với các đơn vị có liên quan, các địa phương để tập trung hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển, phát triển hạ tầng và thúc đẩy liên kết sản xuất, qua đó từng bước đưa nuôi biển trở thành ngành sản xuất hàng hóa hiện đại, hiệu quả, có trách nhiệm và phát triển bền vững, phù hợp với mục tiêu đến năm 2045 xây dựng ngành thủy sản có vị thế cao trong khu vực và trên thế giới.