Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần những thay đổi gì về quy hoạch, hạ tầng, vốn và tổ chức sản xuất? Phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt nam (VOV) đã có cuộc trao đổi với ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, về vấn đề này.

PV: Nghị Quyết 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương đặt ra yêu cầu mới trong phát triển kinh tế biển. Theo ông, đây là cơ hội như thế nào đối với ngành thủy sản, đặc biệt là lĩnh vực nuôi biển?
Ông Trần Đình Luân: Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII trước đây đã mở ra nhận thức về cơ hội khai thác tiềm năng, lợi thế của một quốc gia ven biển, gắn phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, kết quả triển khai vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng. Vì vậy, Nghị quyết Nghị Quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương là cơ hội rất tốt để ngành thủy sản đáp ứng những mục tiêu mới.
Ngành thủy sản có ba trụ cột gồm khai thác, nuôi trồng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Định hướng là giảm khai thác ven bờ, tăng khai thác xa bờ. Khu vực ven bờ vừa tạo sinh kế, vừa là không gian để sắp xếp lại những vùng có hệ sinh thái đặc thù, kết hợp bảo vệ nguồn lợi thủy sản với du lịch, câu cá giải trí và các hoạt động kinh tế phù hợp.
PV: Ông nhìn nhận thế nào về điểm khác biệt cốt lõi giữa nuôi biển công nghiệp với phương thức nuôi truyền thống hiện nay?
Ông Trần Đình Luân: Chúng ta có nhiều vùng biển có tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, trọng tâm cần hướng tới là các vùng biển xa, biển mở, nơi lâu nay chưa được khai thác hiệu quả.
Nuôi biển công nghiệp phải có quy mô lớn, công suất đủ tầm và hệ thống giải pháp đồng bộ. Từ con giống chất lượng, hệ thống lồng nuôi, dịch vụ hậu cần, logistics đến thu mua, chế biến và thương mại sản phẩm đều phải đáp ứng sản lượng lớn. Cách tổ chức sản xuất, quản lý và quản trị chuỗi sẽ khác căn bản so với nuôi biển truyền thống.
Đây vừa là tiềm năng, vừa là thách thức. Biển Việt Nam mang đặc trưng nhiệt đới, có những thời điểm xuất hiện bão, gió lớn. Vì vậy, đầu tư nuôi biển công nghiệp phải bài bản, có khả năng chống chịu, chủ động phòng ngừa rủi ro thiên tai và bảo đảm hiệu quả lâu dài.
PV: Mục tiêu đến năm 2030, giá trị sản xuất nuôi biển tăng bình quân 8%/năm, chiếm 15% tổng giá trị toàn ngành thủy sản là thách thức không nhỏ. Theo ông, đâu là giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu này?
Ông Trần Đình Luân: Khi triển khai Chiến lược phát triển thủy sản theo Quyết định 339 và Đề án phát triển nuôi biển công nghiệp theo Quyết định 1664 của Thủ tướng Chính phủ, đến năm 2025, nhiều mục tiêu cơ bản đáp ứng kế hoạch, thậm chí có nội dung về trước tiến độ một năm.
Mục tiêu tăng trưởng bình quân 8%/năm và chiếm 15% tổng giá trị toàn ngành đặt ra yêu cầu cao hơn. Tuy nhiên, nhìn từ tiềm năng, lợi thế không gian biển và yêu cầu cơ cấu lại ngành thủy sản, tôi cho rằng đây là những mục tiêu có thể đạt được nếu có giải pháp đồng bộ.
Trước hết là đầu tư hạ tầng, thu hút nhà đầu tư đủ năng lực, xác định và phân bổ các vùng biển phù hợp với tiềm năng nuôi trồng. Những khu vực có lợi thế cần được địa phương dành diện tích phù hợp để phát triển nuôi biển. Cùng với đó, phải đẩy mạnh khoa học - công nghệ theo tinh thần Nghị quyết 57, tập trung vào con giống, thức ăn, phòng trị bệnh, dịch vụ hỗ trợ và ứng dụng tự động hóa.
PV: Quy hoạch và giao khu vực biển là điều kiện để doanh nghiệp đầu tư dài hạn. Theo ông, cần tháo gỡ những vướng mắc gì về quy hoạch và giao mặt nước biển?
Ông Trần Đình Luân: Yếu tố tiên quyết để nhà đầu tư phát triển nuôi biển công nghiệp là được giao mặt nước trong thời gian dài. Vừa qua, các quy định pháp luật liên quan đến biển đã được điều chỉnh theo hướng nâng thời hạn giao mặt nước lên 50 năm và có thể gia hạn hai lần. Đây là chủ trương quan trọng để tạo điều kiện cho đầu tư dài hạn.
Sau quá trình sắp xếp, sáp nhập địa phương, các tỉnh, thành phố đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch phù hợp với địa giới hành chính mới và mục tiêu tăng trưởng. Các địa phương cần xác định rõ không gian biển, tọa độ cụ thể để kêu gọi nhà đầu tư. Một số địa phương như Quảng Ninh, An Giang đã có những bước đi trong giao mặt nước biển và thu hút đầu tư.
Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tích hợp các thủ tục hành chính liên quan đến Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo và Luật Thủy sản về một thủ tục, đồng thời phân cấp cho địa phương triển khai nhằm đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian cho doanh nghiệp.
PV: Trên bờ đã có khu công nghiệp, nhưng trên biển chưa có mô hình tương xứng. Theo ông, việc hình thành các cụm nuôi biển tập trung cần được đặt ra như thế nào và cần cơ chế gì để thu hút doanh nghiệp đầu tư?
Ông Trần Đình Luân: Việc hình thành các khu vực nuôi biển tập trung, có đầy đủ hạ tầng về giống, thức ăn và dịch vụ hỗ trợ ở vùng biển xa là hướng đi rất cần thiết. Trong lộ trình sửa đổi Luật Thủy sản và các quy định liên quan, cơ quan chuyên môn sẽ rà soát, đề xuất hành lang pháp lý để phát triển hạ tầng, khu và cụm công nghiệp phục vụ nuôi biển.

Hiện chưa có chính sách tín dụng riêng cho nuôi biển được ban hành. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể tiếp cận các chính sách tín dụng trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản đang có hiệu lực.
Đối với nuôi biển, hạ tầng đầu tư thường có giá trị lớn. Vì vậy, chúng tôi đã trao đổi với doanh nghiệp về việc nghiên cứu sử dụng chính hạ tầng đã đầu tư trên biển làm cơ sở thế chấp để tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định theo hướng này, trên cơ sở đánh giá điều kiện thực tế và khả năng đáp ứng của ngân sách.
PV: Từ kinh nghiệm quốc tế và yêu cầu phát triển đến năm 2030, đâu là những ưu tiên để nuôi biển công nghiệp thực sự trở thành hướng phát triển mới, thưa ông?
Ông Trần Đình Luân: Nhiều quốc gia như Na Uy, Trung Quốc đã phát triển các mô hình nuôi biển cơ động, tích hợp năng lượng tái tạo. Đây là những hướng đi đáng nghiên cứu. Tuy nhiên, ứng dụng khoa học - công nghệ phải gắn với hiệu quả kinh tế, mang lại giá trị cho nhà đầu tư. Những mô hình mới cũng cần có cơ chế thử nghiệm phù hợp, được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
Phải phát triển đồng bộ toàn chuỗi. Địa phương cần đánh giá đúng sức tải vùng biển để xác định quy mô nuôi, số lượng lồng và doanh nghiệp tham gia phù hợp. Đối tượng nuôi phải gắn với thị trường tiêu thụ; tổ chức sản xuất phải đủ lớn để bảo đảm nguồn hàng ổn định cho chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.
Một vấn đề quan trọng khác là nghiên cứu, phát triển các vật tư phụ trợ như phao, neo, lồng, lưới ngay trong nước, có sự tham gia của doanh nghiệp nội địa. Qua đó, từng bước chủ động nguồn cung và nâng cao tính chủ động của toàn ngành hàng.
Từ nay đến năm 2030, Cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ phối hợp với các địa phương đẩy nhanh việc giao mặt nước biển, triển khai các chương trình chọn tạo, sản xuất giống để chủ động nguồn cung cho vùng nuôi; đồng thời rà soát, đề xuất chính sách hỗ trợ nuôi biển trong quá trình xây dựng nghị định chung về chính sách lĩnh vực nông nghiệp. Chúng tôi kỳ vọng thu hút được nhiều tập đoàn lớn, có tiềm lực tham gia đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của không gian biển Việt Nam.
PV: Xin cảm ơn!
Nguồn: https://vov.vn/kinh-te/da-den-luc-viet-nam-hinh-thanh-khu-cong-nghiep-thuy-san-tren-bien-post1351285.vov