Anh Võ Thành Tài ở xã Nam Ninh Hòa (Khánh Hòa) xây dựng thành công mô hình nuôi hàu Thái Bình Dương đạt chuẩn OCOP 3 sao, giúp nâng cao giá trị sản phẩm.
Duyên nợ với nghề nuôi hàu
Từng trải qua nhiều lĩnh vực công tác tại TP.HCM như ngân hàng, bất động sản và tư vấn pháp lý, anh Võ Thanh Tài, quê ở Bà Rịa - Vũng Tàu có duyên nợ lớn với biển khi gia đình vốn có truyền thống làm nghề nuôi hàu.
Năm 2013, trong một lần ra Vạn Ninh (tỉnh Khánh Hòa) chơi, nhận thấy nguồn nước cùng môi trường tự nhiên tại đây vô cùng thuận lợi cho loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ phát triển, anh quyết định rời TP.HCM bắt tay lập nghiệp. Anh tập trung nghiên cứu, áp dụng kỹ thuật xỏ chuỗi treo dây trên bè để nâng cao hiệu quả nuôi hàu và tận tình hướng dẫn bà con địa phương cùng thực hiện.
Sau một thời gian phát triển, trước yêu cầu sắp xếp, di dời lồng bè phục vụ định hướng quy hoạch chung của vùng biển, anh chủ động tìm kiếm vùng nuôi mới. Năm 2019, với kinh nghiệm của mình, anh tìm đến khảo sát nguồn nước đầm Nha Phu, thuộc xã Nam Ninh Hòa (Khánh Hòa). Sau giai đoạn dịch bệnh Covid-19, anh chính thức đầu tư bài bản và tập trung phát triển hạ tầng vùng nuôi tại đây.
Đến nay, trên vùng đầm Nha Phu, Công ty An Lộc Phát KH do anh Tài làm chủ đang duy trì quy mô nuôi từ 40 - 50 bè tre. Mỗi giàn bè được kết cấu kiên cố với chiều rộng 9m, dài khoảng 25m, sử dụng khoảng 30 cây tre lớn nối ghép thành các ô khung chắc chắn và nâng đỡ bởi hệ thống 9 thùng phao nổi cho mỗi chân cọc.
Theo kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với con hàu, anh Tài cho biết hàu Thái Bình Dương sống hoàn toàn dựa vào nguồn thức ăn tự nhiên và thực vật phù du trong môi trường nước lợ, nơi có dòng chảy lưu thông tốt cùng độ mặn lý tưởng dao động từ 20 - 25 phần nghìn. Các dây hàu được buộc giăng đều trên thanh bè tre với khoảng cách từ 25 - 30cm nhằm bảo đảm không gian cho hàu lấy dinh dưỡng.
Người nuôi hoàn toàn không tốn chi phí thức ăn công nghiệp, nhưng quan trọng nhất là phải nắm chắc quy luật con nước và thời tiết. Thời điểm thả giống thích hợp nhất là sau mùa nắng gay gắt, khoảng hết tháng 7 - 8 âm lịch hằng năm. Khi thời tiết chuyển sang mùa nước mát, con hàu phát triển rất nhanh và ít bị hao hụt. Ngược lại, nếu thả giống vào các tháng hè nắng nóng, hàu dễ bị sốc nhiệt dẫn đến chết hàng loạt.
Điểm khác biệt nổi bật trong mô hình của anh Võ Thành Tài là khả năng chủ động hoàn toàn khâu sản xuất con giống chất lượng cao. Sau khi thu hoạch hàu thương phẩm, toàn bộ phần vỏ hàu được thu gom về đục lỗ xỏ thành từng chuỗi giá thể sạch. Các chuỗi vỏ này được treo vào bể chuyên dụng để hàu bố mẹ xả trứng và thụ tinh.
Ấu trùng hàu sau khi nở được chăm sóc, cho ăn bằng nguồn tảo tự nhiên cho đến khi bám chặt vào vỏ hàu giá thể với kích thước nhỏ như hạt mè. Lúc này, các chùm giống được mang ra treo nuôi ngoài đầm. Tùy thuộc vào độ sâu mực nước, mỗi chùm giống gồm khoảng 250 mảnh vỏ hàu được buộc thả giăng đều dưới bè (nước cạn treo 3 mảnh, nước sâu treo 4 - 5 mảnh).
Sau khoảng 6 - 7 tháng nuôi thả tự nhiên, hàu đạt kích cỡ thương phẩm chuẩn từ 10 - 12 con/kg thì tiến hành thu hoạch. Đặc biệt, hàu của anh Tài nuôi sau khi đưa lên khỏi mặt nước không bán thô ngay mà được đưa vào hệ thống xử lý nội bộ theo công thức riêng nhằm làm sạch hoàn toàn bùn đất và các tạp chất từ bên trong ra bên ngoài.
Quy trình này giúp loại bỏ tối đa các vi sinh vật gây hại và kim loại nặng, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kiểm nghiệm khắt khe của Bộ Y tế. Nhờ đó, sản phẩm hàu Thái Bình Dương nguyên con và hàu ruột của anh đã đạt OCOP 3 sao, khẳng định uy tín trên thị trường. Với chất lượng vượt trội, dòng hàu này không bán theo cân thông thường mà tính theo con, giá từ 5.000 - 6.000 đồng/con, riêng loại cao cấp phục vụ nhà hàng sang trọng từ 8.000 - 9.000 đồng/con.
Phát triển chuỗi liên kết bền vững
Với quy mô duy trì từ 40 - 50 giàn bè tre, trung bình mỗi năm cơ sở của anh Tài cung ứng ra thị trường tổng sản lượng khoảng 90 tấn hàu thương phẩm. Về hiệu quả kinh tế, anh Tài nhẩm tính chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu cho một bè tre kích thước 9m x 25m dao động từ 30 - 35 triệu đồng. Nếu không gặp sự cố thiên tai hay bão lớn, một giàn bè tre có thời gian sử dụng lên tới 5 năm. Trong điều kiện thời tiết và con nước thuận lợi, mỗi giàn bè cho thu hoạch trung bình khoảng 2 tấn hàu thương phẩm mỗi vụ.
Sau khi trừ các khoản chi phí con giống, công nhân chăm sóc, thu hoạch và khấu hao tài sản, mỗi giàn bè mang lại lợi nhuận từ 20 - 30 triệu đồng mỗi mùa vụ. Đây là mức thu nhập rất khả quan đối với nghề nuôi trồng thủy sản ven bờ.
Không dừng ở việc phát triển kinh tế gia đình, anh Tài còn mở rộng chuỗi liên kết sản xuất với 6 hộ dân quanh khu vực đầm Nha Phu. Anh cung cấp nguồn giống đảm bảo chất lượng với giá cố định, chia sẻ kinh nghiệm theo dõi con nước, phòng tránh dịch bệnh và hướng dẫn kỹ thuật treo dây cho bà con. Để bảo đảm đầu ra cho hộ liên kết, anh ký hợp đồng thu mua xô hàu nguyên liệu đạt kích cỡ chuẩn 10 - 12 con/kg với giá ổn định khoảng 25.000 đồng/kg, giúp người nuôi yên tâm sản xuất.
Sản phẩm hàu thịt của Công ty An Lộc Phát KH và nguồn hàu liên kết sau khi sơ chế được phân phối rộng rãi qua ba kênh tiêu thụ chính gồm phục vụ trực tiếp cho chuỗi hệ thống quán ăn hàu AZ do Công ty làm chủ; cung ứng cho các nhà hàng, khách sạn lớn tại Nha Trang, Đà Lạt, TP.HCM, Đồng Nai và cung cấp cho các thương lái phân phối tại chợ truyền thống. Bên cạnh đó, những con hàu nhỏ hoặc vỏ không đạt chuẩn kích cỡ được tận dụng làm thức ăn bổ sung rất tốt cho nghề nuôi tôm hùm lồng tại địa phương.
Về tác động môi trường, anh Tài khẳng định hàu là loài nhuyễn thể có khả năng lọc nước tự nhiên rất tốt. Do hoàn toàn không sử dụng thức ăn nhân tạo hay hóa chất xử lý, mô hình nuôi hàu không gây ô nhiễm nguồn nước hay lắng đọng chất thải xả ra môi trường đầm phá như một số đối tượng nuôi thủy sản công nghiệp khác.
Tuy nhiên, vùng nuôi cũng đối mặt với một số rủi ro tự nhiên như hiện tượng nước nóng, nguồn thải sinh hoạt hay hoạt động cào bùn của các ghe thuyền xung quanh làm đục nước và phát tán ký sinh trùng bám vào ăn hàu.
Thời gian tới, Công ty An Lộc Phát KH tiếp tục mở rộng quy mô liên kết với hộ dân, tối ưu hóa công nghệ chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đồng thời, anh Tài cũng mong muốn các cơ quan chức năng sớm có quy hoạch chi tiết và giao quyền sử dụng mặt nước lâu dài, tạo điều kiện thuận lợi để người dân yên tâm đầu tư hạ tầng kiên cố, hướng tới phát triển kinh tế biển xanh và bền vững.
